Aybəniz Güllər: "8 Mart Beynəlxalq Qadınlar Günü bütün dünyada olduğu kimi, Türk dünyasında da xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu tarix sadəcə qadınların hüquqlarını anmaq deyil, eyni zamanda Türk xalqlarının zəngin tarixində qadınların oynadığı mühüm rolu qeyd etmək üçün bir fürsətdir. Türk dünyasında qadın, tarixən ailənin və cəmiyyətin təməl daşı olaraq qəbul edilmiş, müasir dövrdə isə ictimai həyatın bütün sahələrində öz sözünü deyən güclü bir varlıqdır.

Türk dünyasında qadının tarixi rolu

Qədim türk cəmiyyətlərində qadınlar yüksək mövqeyə sahib idilər. Orxon yazılarında "Xatun" ünvanı ilə anılan qadınlar, xaqanlarla bərabər dövlət idarəçiliyində söz sahibi olmuşlar. Dədə Qorqud dastanlarında təsvir olunan qəhrəman qadın obrazları - at minən, ox atan, döyüşən qadınlar türk mədəniyyətində qadına verilən dəyərin göstəricisidir. Türk tarixində Tomris xanım, Banu Çiçək, Xurşidbanu Natəvan, Sarı Saltuk kimi elm, incəsənət və dövlət idarəçiliyi sahəsində iz buraxmış qadınlar olmuşdur. Bu qadınlar, müasir türk dünyasında qadınlar üçün ilham qaynağı olmağa davam edirlər. Türk dünyasında qadınlar, ənənəvi olaraq ailənin və cəmiyyətin mərkəzində yer alır. Tarixi olaraq, qadınlar həm iqtisadi, həm də sosial sahələrdə fəal rol oynayıblar. Onlar ailə dəyərlərini qorumaqla yanaşı, cəmiyyətin inkişafına da əhəmiyyətli töhfələr veriblər. Qədim türk cəmiyyətlərində qadınların liderlik və idarəetmə mövqelərində olması, bugünkü qadın həmrəyliyinin köklərini göstərir.

Sovet dövründə Türk Respublikalarında qadın hüquqları

Sovet dövründə Mərkəzi Asiya və Qafqazdakı türk respublikalarında qadınların ictimai həyata cəlb edilməsi siyasəti yürüdülmüşdür. 1920-ci illərdən başlayaraq "Hücum" kampaniyası ilə qadınların çadra və paranji kimi ənənəvi geyimlərdən imtina etməsi, təhsil alması və iş həyatına qatılması təşviq edilmişdir. Bu dövrdə qadınların savadlanması və peşə sahibi olması istiqamətində ciddi addımlar atılmışdır.

Müstəqillik dövründə Türk Respublikalarında qadın

Sovet İttifaqının dağılmasından sonra müstəqillik qazanan türk respublikalarında qadınların vəziyyəti müxtəlif istiqamətlərdə inkişaf etmişdir: Azərbaycanda: 1918-ci ildə qadınlara seçki hüququnun verilməsi ilə İslam dünyasında bu hüququ tanıyan ilk ölkə olmuşdur. Müasir Azərbaycanda qadınlar dövlət idarəçiliyi, elm, təhsil, mədəniyyət və biznes sahələrində uğurla fəaliyyət göstərirlər. Mehriban Əliyeva kimi ictimai xadimlərin fəaliyyəti qadınlar üçün ilham qaynağıdır. Bugünkü Türk dünyasında qadınlar, təhsil, iş dünyası, siyasət və digər sahələrdə böyük nailiyyətlər əldə edirlər. Qadın təşkilatları və qeyri-hökumət təşkilatları, qadınların hüquqlarını müdafiə etmək və onların cəmiyyətdəki mövqelərini gücləndirmək üçün fəal şəkildə çalışırlar. Bu təşkilatlar, qadınların bir-birinə dəstək verməsinə və təcrübələrini paylaşmasına imkan yaradır.

Həmrəyliyin gücü və təcrübə mübadiləsi

Türk dünyasında qadınlar arasında həmrəylik, müxtəlif layihələr və təşəbbüslər vasitəsilə daha da güclənir. Məsələn, müxtəlif sahələrdə çalışan qadınlar, təcrübə mübadiləsi və ortaq layihələr vasitəsilə bir-birilərinə dəstək olurlar. Bu, onların həm şəxsi, həm də peşəkar inkişafına töhfə verir.

Qadın həmrəyliyini gücləndirməyin yolları

Qadın həmrəyliyini gücləndirmək üçün bir sıra addımlar atıla bilər. Bunlara təhsil imkanlarının artırılması, qadın liderlərin dəstəklənməsi, beynəlxalq əməkdaşlıqlar və mədəni tədbirlər daxildir. Həmçinin, qadınların hüquqlarını və imkanlarını artırmaq üçün müvafiq siyasətlər həyata keçirilməlidir."