Cəza Çəkmiş Qadınların Cəmiyyətə Qayıdışı İctimai Birliyinin sədri Fira Cəlilova: "8 Mart, Beynəlxalq Qadınlar Günü, qadınların sosial, iqtisadi, mədəni və siyasi nailiyyətlərinin qeyd olunduğu, eyni zamanda qarşılaşdıqları problemlərin və mübarizələrin xatırlandığı bir gündür. Bu gün, ümid və məhrumiyyət arasında bir körpü kimi, qadınların həm qazandıqlarını, həm də itirdikləri hüquqları, yaşadıqları ədalətsizlikləri və davam edən mübarizələrini bir daha göz önünə sərir. 8 Martın tarixi, 1908-ci ildə Nyu-Yorkda toxucu fabrikində çalışan qadınların daha yaxşı əmək şəraiti və daha yüksək əmək haqqı tələbi ilə keçirilən etiraz aksiyalarına dayanır. Bu etirazlar, qadınların hüquqları uğrunda mübarizəsinin ilk addımlarından biri olmuşdur. Zamanla 8 Mart, qadınların siyasi, iqtisadi və sosial sahələrdəki hüquqları, gender bərabərliyi, şiddətə qarşı mübarizə kimi mühüm mövzuları əhatə edən bir günə çevrilmişdir.
Bu gün, hər bir ölkədə fərqli şəkildə qeyd olunur. Bəzi ölkələrdə rəsmi tətil günü olaraq qeyd edilərkən, bəzilərində qadınların problemlərinə diqqət çəkmək və həll yolları axtarmaq üçün müxtəlif tədbirlər keçirilir. Konfranslar, seminarlar, mitinqlər, sosial kampaniyalar və müxtəlif mədəni tədbirlər vasitəsilə qadınların səsi eşidilir və onların problemləri gündəmə gətirilir.
Həbsxana reallığı: unudulmuş qadınlar
8 Martın parlaq işıqları altında, həbsxana reallığı ilə üzləşən qadınların vəziyyəti tez-tez kölgədə qalır. Həbsxanalar, qadınların ən həssas və zəif olduğu mühitlərdən biridir. Bu mühitdə qadınlar, fiziki və psixoloji şiddətə, cinsi istismara, tibbi xidmətlərin yetərsizliyinə, sosial izolyasiyaya və diskriminasiyaya məruz qala bilirlər.
Həbsxanalarda qadınların qarşılaşdığı problemlər: Həbsxanalar, tibbi xidmətlərin yetərsizliyi və keyfiyyətsizliyi ilə tanınır. Xüsusilə qadın məhbuslar, hamiləlik, doğuş, ginekoloji problemlər və psixi sağlamlıq kimi xüsusi sağlamlıq ehtiyacları ilə üzləşirlər. Bu ehtiyacların qarşılanmaması, ciddi fəsadlara yol aça bilər. Həbsxanada olan qadınların bir çoxu ana olur. Bu vəziyyət, uşaqların anasız qalması, ailə bağlarının qırılması və uşaqların gələcəyi üçün ciddi təhlükələr yaradır. Həbsxanalarda uşaqların anası ilə birlikdə qalması üçün yetərli şəraitin olmaması da ayrıca bir problemdir. Həbsxanalarda qadınlar, həm məhbuslar, həm də həbsxana personalı tərəfindən fiziki və cinsi şiddətə məruz qala bilirlər. Bu halların gizlədilməsi və ya araşdırılmaması, qadınların vəziyyətini daha da ağırlaşdırır.
Sosial İzolyasiya və Stiqmatizasiya:** Həbsxanadan çıxdıqdan sonra qadınlar, cəmiyyət tərəfindən damğalanma, iş tapmaqda çətinlik çəkmə, ailə və sosial əlaqələrin itirilməsi kimi problemlərlə üzləşirlər. Bu vəziyyət, onların yenidən cinayət törətmə riskini artırır.Həbsxanalarda qadınlara qarşı genderə əsaslanan diskriminasiya, onların hüquqlarının pozulmasına, ehtiyaclarının nəzərə alınmamasına və daha pis şəraitdə yaşamalarına səbəb olur.
8 Mart, həbsxana reallığı ilə üzləşən qadınların problemlərinə diqqət çəkmək və həll yolları axtarmaq üçün bir fürsətdir. Bu istiqamətdə atıla biləcək addımlar aşağıdakılardır:
Həbsxana şəraitinin insaniləşdirilməsi, qadınların xüsusi ehtiyaclarının nəzərə alınması, tibbi xidmətlərin yaxşılaşdırılması, şiddətə qarşı sıfır dözüm siyasətinin tətbiq edilməsi və məhbusların reabilitasiyası üçün proqramların hazırlanması. Cinayət törətmiş qadınlar üçün həbs cəzasına alternativ olaraq, ictimai işlər, elektron qolbaqlar və ya psixoloji dəstək kimi alternativ cəzaların tətbiq edilməsi. Həbsxanada olan analar və uşaqları üçün xüsusi proqramlar hazırlanması, uşaqların anası ilə birlikdə qalması üçün şəraitin yaradılması və ailə bağlarının qorunması.Həbsxanadan çıxan qadınlara iş tapmaqda, yaşayış yeri əldə etməkdə və sosial həyata uyğunlaşmaqda kömək edən proqramların hazırlanması və həyata keçirilməsi. Həbsxanalarda qadınların hüquqlarını qoruyan qanunların qəbul edilməsi və tətbiq olunması, gender bərabərliyini təmin edən qanunların hazırlanması. Həbsxana reallığı, qadınların problemləri və həll yolları barədə ictimaiyyətin məlumatlandırılması, maarifləndirmə kampaniyalarının təşkil olunması.
8 Mart, qadınların mübarizəsinin, nailiyyətlərinin və problemlərinin simvolu olaraq qeyd edilən bir gündür. Bu gün, qadınların həm dünyada, həm də həbsxana kimi qapalı mühitlərdəki vəziyyətinə diqqət yetirmək, onların hüquqlarını müdafiə etmək və həyatlarını yaxşılaşdırmaq üçün səy göstərmək vacibdir. Həbsxana reallığı ilə üzləşən qadınların problemləri, unudulmamalı, həll edilməli və onlar üçün daha yaxşı bir gələcək qurulmalıdır. Bu, nəinki 8 Martın, həm də ümumilikdə insanlığın borcudur."