Cəza Çəkmiş Qadınların Cəmiyyətə Qayıdışı İctimai Birliyinin sədri Fira Cəlilova: "Azərbaycanda qadın məhkumların məşğulluq problemləri, cəmiyyətin sosial ədalət anlayışının, iqtisadi inkişafın və gender bərabərliyinin təmin olunmasında mühüm rol oynayır. Məhkum qadınların cəzaçəkmə müəssisələrindən azad olduqdan sonra qarşılaşdıqları məşğulluq çətinlikləri, onların cəmiyyətə reinteqrasiya prosesini əhəmiyyətli dərəcədə çətinləşdirir. Məhkum qadınların məşğulluq problemlərinin səbəbləri aşağıdakılardır:
Stigmatizasiya: Məhkum qadınlar, cəmiyyət tərəfindən tez-tez stigmatizasiya olunur. Cəzaçəkmə müəssisəsindən çıxan qadınlar, keçmişləri səbəbindən işə qəbul prosesində çətinliklərlə üzləşirlər. İşəgötürənlər, məhkum qadınların iş bacarıqlarını və etibarlılığını şübhə altına alırlar. Təhsilin məhdudluğu: Məhkum qadınların cəzaçəkmə müddətində təhsil və peşə təlimi imkanları məhduddur. Bu, onların iş bazarında rəqabət qabiliyyətini azaldır. Peşə hazırlığına yönəlmiş proqramların olmaması, qadınların iş tapma imkanlarını daha da çətinləşdirir. Psixoloji problemlər: Məhkum qadınlar, cəzaçəkmə müddətində yaşadıqları psixoloji travmalarla başa çıxmaqda çətinlik çəkirlər. Bu, onların işə qəbul prosesinə təsir edir və iş mühitindəki stresslə mübarizə aparmaqda çətinlik yaradır. Sosial əlaqələrin zədələnməsi: Məhkum qadınların ailə və sosial münasibətləri cəzaçəkmə müddətində ciddi şəkildə zədələnir. Ailələrinin dəstəyi olmadan, qadınların iş tapma ehtimalları azalır.
Məşğulluq problemlərinin nəticələri- Məhkum qadınların məşğulluq problemləri, yalnız onların şəxsi həyatlarına deyil, həm də cəmiyyətə geniş təsir göstərir:
İqtisadi çətinliklər: İşsizlik, qadınların iqtisadi asılılığını artırır. Bu, onların cəmiyyətə reinteqrasiya olunmalarını çətinləşdirir və sosial problemləri daha da dərinləşdirir. Sosial problemlər: İşsiz qadınlar, sosial izolyasiya və depressiya kimi problemlərlə qarşılaşa bilərlər. Bu, cəmiyyətin ümumi rifahına mənfi təsir edir. Uşaqlara təsir: Qadın məhkumların iş tapmaması, onların uşaqlarının sosial və iqtisadi vəziyyətinə də mənfi təsir göstərir. Uşaqlar, valideynlərinin işsizlik səbəbiylə maddi çətinliklərlə üzləşə bilərlər.
Həll yolları-Məhkum qadınların məşğulluq problemlərinin həlli üçün bir sıra tədbirlər görülə bilər:
Təhsil və peşə təlimi proqramları: Cəzaçəkmə müəssisələrində qadınların təhsil və peşə bacarıqlarını artırmaq üçün müasir proqramların tətbiqi. Bu, onların iş bazarında daha rəqabətcil olmalarına kömək edə bilər. Hüquqi və psixoloji dəstək: Məhkum qadınlara hüquqi və psixoloji dəstək xidmətlərinin təqdim edilməsi. Bu, onların işə qəbul prosesində daha inamlı olmalarına kömək edəcək. İşəgötürənlərin maarifləndirilməsi: İşəgötürənlərin, məhkum qadınların iş bacarıqlarını və potensialını tanıması üçün maarifləndirmə kampaniyalarının keçirilməsi. Bu, qadınların iş tapma ehtimallarını artıracaq. Sosial təşəbbüslər: QHT-lər və dövlət orqanları tərəfindən qadın məhkumların cəmiyyətə reinteqrasiya olunması üçün sosial təşəbbüslərin dəstəklənməsi. Bu təşəbbüslər, qadınların iş tapmalarını və sosial həyatda aktiv olmalarını asanlaşdıracaq.
Azərbaycanda məhkum qadınların məşğulluq problemləri, cəmiyyətin sosial ədalət anlayışını və iqtisadi inkişafını əhəmiyyətli dərəcədə təsir edir. Bu problemlərin həlli üçün genişmiqyaslı tədbirlərin həyata keçirilməsi vacibdir. Qadınların cəmiyyətə reinteqrasiya olunması, onların hüquqlarının qorunması və sosial bərabərliyin təmin edilməsi, cəmiyyətin sağlamlığı və rifahı üçün zəruridir. Məhkum qadınların məşğulluq imkanlarının artırılması, yalnız onların şəxsi həyatlarına deyil, eyni zamanda cəmiyyətin inkişafına da müsbət təsir göstərəcəkdir."